کارگران از دادن چک یا سفته ضمانت به کارفرما اجتناب نمایند، چک ضمانت امکان سوءاستفاده از کارگران ایجاد می نماید

به گزارش بانوی ایران، یک حقوقدان گفت: کارگران سعی نمایند که چک یا سفته ای برای ضمانت قرارداد کار ندهند اما اگر بنا به دلایلی ناچار به این کار شدند حتماً آن تضمین را با قید ضمانت برای آن کار معین و انجام تعهد معلوم ارائه دهند.

کارگران از دادن چک یا سفته ضمانت به کارفرما اجتناب نمایند، چک ضمانت امکان سوءاستفاده از کارگران ایجاد می نماید

رضا قربانی در تبادل نظر با خبرنگار حوزه حقوقی و قضائی گروه اجتماعی خبرگزاری بانوی ایران، در رابطه با مباحث قانونی چکی که به عنوان ضمانت یا حسن انجام کار از طرف کارفرما از کارگر درخواست می شود گفت: برای اینکه در مورد چک بهتر بدانیم و باید ابتدا بدانیم چک چه تعریفی دارد سپس به پاسخ به موارد قانونی مرتبط با آن بپردازیم.

وی اضافه نمود: چک برخلاف تصوری که خیلی ها دارند و فکر می کنند کلمه ای انگلیسی است، یک لغت و کلمه کاملاً فارسی است و به معنای نوشته ای است که با بکار بردن آن پولی که در بانک داریم را برداشت یا به شخص دیگری می توانیم حواله کنیم و در گذشته به نام هایی چون قباله، منشور، حجت و عهدنامه و برات هم شناخته می شده است.

عضو کمیسیون صیانت و حمایت مرکز وکلای قوه قضائیه در مورد معنای تخصصی واژه چک توضیح داد: چک یک سند تجاری ست که بانک برای استرداد وجه و اعتبار قابل استفاده یا انتقال آن به اشخاص دیگر به صاحب حساب می دهد که البته صاحب حساب برای دریافت چک باید شرایط لازم را داشته باشد و طبق قانون، چک به اصطلاح باید به روی بانک کشیده شود بدین معنی که محال علیه چک باید بانک باشد.

وی با اشاره به ماده 310 قانون تجارت اضافه نمود: در این ماده قانونی که به تعریف حقوقی چک پرداخته شده است، چک نوشته ای است که به موجب آن صادرکننده وجوهی را که در نزد محال علیه دارد کلاً یا بعضاً مسترد یا به دیگری واگذار می نماید و این تعریف البته برای عموم ممکن است کمی ثقیل به نظر بیاید.

قربانی در مورد انواع مختلف چک گفت: انواع چک ضمانت را می توان با توجه به نوع معامله ای که برای تأمین اقتصادی آن چک صادر می شود دسته بندی کرد که از مهم ترین این انواع می توان به مواردی مثل چک های ضمانتی انتقال سند، چک های ضمانتی وام، چک های ضمانتی اجاره خانه، چک های ضمانتی کاری، چک های ضمانتی تخلیه ، چک های ضمانتی بانکی، چک های ضمانتی سایر مراوده ها اما مقصود ما در این مقال چک های تضمینی است که کارفرمایان از کارگران می گیرند.

وی اضافه نمود: در قانون چه قانون کار و چه قوانین مصوب دیگر ماده ای قانونی نداریم که به موجب آن الزامی باشد تا کارفرما از کارگر چک تضمین بگیرد، به ویژه در قانون کار هیچ اشاره ای به این موضوع نشده است که کارفرما بخواهد بابت حسن انجام کار سفته یا چکی دریافت کند.

این حقوقدان توضیح داد: با توجه به سوءاستفاده های متأسفانه مکرر در این زمینه و از این قشر زحمت کش و ناآگاه به مسائل مربوط به چک، حتی می توان گفت این موضوع یک بحث غیرقانونی است و عمدتاً در محاکم قضائی وقتی کارگر ادعا می نماید که چک یا سفته ای تحت عنوان ضمانت از او گرفته اند،ابطال آن اعلام می شود و کارفرما هم با این مدارک نمی تواند کاری انجام دهد.

وی تشریح کرد: برخی کارفرماها عمدتاً این چک تضمین را به عنوان اهرم فشار می گیرند و از آن سوءاستفاده می کنند و طبق قانون کار قراردادهای خود را منعقد ننموده و حق وحقوق کارگر بی نوا را نمی دهند و وقتی کارگر به شرایط کار یا هر چیز دیگری اعتراضی می نماید به سرعت چک تضمین وی را به وی یادآور شده و از در تهدید وارد می شوند و چه بسیار کارگران زحمت کش که از ترس همین چک های به ناحق داده شده نه تنها از اعتراض خود خودداری می کنند بلکه ناچار از حق وحقوق خود نیز کوتاه آمده و دست برمی دارند.

این وکیل دادگستری ادامه داد: البته ناگفته و نادیده گرفته نشود که گاه بنا به نوع کار و در اختیار گذاشتن وسایل موردنیاز با آن کار کارفرما مجبور است تضمینی داشته باشد اما این مورد همه گیر نیست و همه جا لازم نیست و این دریافت ضمانت هم می تواند از راه صحیح و صواب آن انجام شود که نه کارفرما ضرر و خسارتی متحمل شود و نه کارگر تضمینی اضافه و به ناحق تقدیم نموده باشد.

وی با یادآوری اینکه در برخی از مشاغل ضمانت حسن انجام کار یا وثیقه ای گذاشته می شود، توضیح داد: به عنوان مثال کارفرمایی یک ماشینی را در اختیار کارگر قرار می دهد، در چنین کاری با توجه به اینکه ماشین در اختیار کارگر است از کارگر ضمانتی دریافت می کنند. اما برای کار کردن کارگر در یک واحد صنفی کوچک نیازی به ضمانت نیست. در مراجع ادارات کار هیچ توجهی به این مدارک نمی شود.

عضو کمیسیون صیانت و حمایت مرکز وکلای قوه قضائیه اضافه نمود: باید توجه داشته باشید که در برخی از مواقع برای بسته شدن قراردادی طرفین باید دقت داشته باشند، چون ترس ناخواسته ای وجود دارد و معمولاً بعد از بسته شدن قراردادی، همواره میان هر دو طرفین نگرانی وجود دارد که آیا تأخیری در مورد این تعهد وجود خواهد داشت یا نه؟ به همین جهت یکی از طرفین به فکر می افتد سند یا چک را به عنوان تضمین یا ضمانت به طرف مقابل ارائه دهد تا خیال طرف مقابل خود را از انجام این معامله راحت ساخته و بتواند توجه و رضایت طرف قرارداد را به سوی خود جذب کند یا اینکه طرفی مثلاً می خواهد برای اطمینان از طرف مقابل تضمینی را اخذ کند .

وی تأکید کرد: می توان تضمین را در قرارداد منعقده بین کارگر و کارفرما بکار برد بدون آنکه چک تضمینی هم پیش از انعقاد قرارداد گرفت و این تضمین درج شده در قرارداد وفق مادهٔ 10قانون مدنی برای کارگر و کارفرما و قائم مقام و وکلای بانوی ایرانن نافذ است، اما متأسفانه زیاد مرسوم نشده و برخی از کارفرمایان عادت نموده اند از روی ناآگاهی یا موارد دیگر چک تضمین آن هم قبل از آغاز کار بگیرند درحالی که چک تضمین در صورت اثبات عدم تقصیر کارگر به درد کارفرما نمی خورد.

قربانی گفت: برخلاف نظر بیشتر افرادی که چک تضمین را اخذ می کنند تا بتوانند از آن بلافاصله استفاده کنند این نوع چک یعنی چک تأمین فاقد وصف کیفری است البته اگر مسائل آن رعایت شود، چون در چک تضمین هم باید نکات مهمی را رعایت کرد.

وی در مورد نکاتی که باید در مورد صدور چک ضمانتی حتماً باید رعایت شود توضیح داد: یکی از مهم ترین نکاتی که بایستی در چک های ضمانت به آن توجه شود این است که در رو یا پشت چک مربوط درج شود که این چک از بابت ضمانت بوده و به همین منظور نیز صادر شده است. باید متوجه بود که بدون درج کلمه ضمانتی بودن چک بر روی چک ضمانت، ممکن است بانک مربوطه اقدامات لازم را در جهت وصول یا برگشت آن شماره چک انجام دهد و به همین جهت در ارائه و درج نوشته های مربوط بر روی چک مذکور نهایت دقت باید به خرج رود.

این حقوقدان بابیان این نکته که در قانون منعی در مورد دریافت چک ضمانت یا تضمین بایت حسن انجام کار از کارگر وجود ندارد و البته اجباری هم در اخذ آن نیست تأکید کرد: به عبارت دیگر کارفرما می تواند اقدام به اخذ تضمین از کارگر نماید اما این امر بدان معنا نیست که کارگر بدون در نظر دریافت قانون اقدام به دادن تضمین یا معرفی ضامن نماید چراکه قانون در این خصوص حمایت هایی را به منظور حفظ حقوق کارگر انجام داده است.

وی ادامه داد: به عبارت دیگر چنانچه سفته یا چک بابت تضمین از کارگر گرفته شد بایستی در آن حتماً مبلغ و نیز عبارت بابت تضمین حسن انجام کار درج شود و قید عبارت مذکور سبب می شود وصف کیفری چک به استناد ماده 13 قانون صدور چک زائل شود.

این وکیل دادگستری در پاسخ به این سؤال که آیا این نوع دریافت ضمانت می تواند ازنظر حقوقی مانعی برای شکایت کارگر از کارفرما در موارد حقوقی مربوط به قرارداد کار شود گفت: با توجه به آنچه گفته شد چک تضمین اخذشده نمی تواند مانعی برای شکایت کارگری از کارفرما شود چراکه با اثبات تضمینی بودن چک و با رعایت نکات عرض شده ازجمله درج کلمه تضمینی بودن در روی چک و ... و انجام تعهدات کارگر در مورد کار خواسته شده از وی، او می تواند با طرح شکایت خود طبق قانون کار از حق وحقوق محق خود استفاده نموده و به آن دست یابد و قوانین مصوب برای عدالت خواهی و احقاق حق و ابطال باطل وضع و تبیین و تدوین شده اند.

وی در پاسخ به این سؤال که آیا مرجعی برای رسیدگی به این اقدام کارفرما در مطالبه چک یا سفته در هنگام عقد قرارداد وجود دارد یا خیر توضیح داد: باید دید چه اتفاقی افتاده تا متناسب آن اقدام و مرجع صالح مربوط تعیین شود. به طور مثال محتمل است کارفرما چک تأمین را برای اجرای کیفری خواسته و با رعایت تشریفات قانونی آن به دادسرا برده باشد.

این حقوقدان ادامه داد: در این موارد ابتدا کارگر باید در جهت اثبات و احراز تضمینی بودن چک خود به دادسرای مربوطه، مراجعه و توضیح ماوقع کند و برای این کار با تقدیم قرارداد کار یا شهود و موارد دیگر می تواند به راحتی آن را اثبات کند سپس برای اخذ حق وحقوق خود به وزارت کار یا هیئت های حل اختلاف کار یا بازرسی متناسب با خواسته موردنظر خود مراجعه و طرح دعوی یا خواسته نماید.

کارگران سعی کنند که چک یا سفته ای برای ضمانت قرارداد کار ندهند اما اگر بنا به دلایلی ناچار به این کار شدند حتماً آن تضمین را با قید ضمانت برای آن کار تعیین و انجام تعهد معلوم ارائه دهند.

وی در ادامه با اشاره به اینکه به طورکلی ضروری است در مورد چک نکات مهم قانونی را بدانیم اضافه نمود: متأسفانه در بیشتر موارد به دلیل ناآگاهی یا عدم رعایت برخی مسائل دچار مشکل می شویم گفت: در ماده 311 قانون تجارت آمده است که در چک باید محل و تاریخ صدور قیدشده و به امضای صادرکننده برسد و پرداخت وجه نباید وعده داشته باشد و

حال متأسفانه می توان گفت تقریباً تمام چک های صادره وعده دار هستند و اینجا از موارد تضاد و پارادوکس و باطل نمای مادهٔ قانونی و روال عرفی است.

قربانی با اشاره به قانون صدور چک اصلاحی سال 1382 بیان کرد: قانون گذار برای صدور چک پرداخت نشدنی به تاریخ روز مجازات حبس و محرومیت از داشتن دسته چک مقرر نموده است اما چک های تضمینی طبق ماده 13 قانون صدور چک، فاقد وصف کیفری هستند و دارنده نمی تواند در مورد چکی که بابت تضمین تعهد یا ضمانت دین دریافت نموده، شکایت کیفری کند.

وی اظهار داشت: چک های تضمین نباید به عنوان امانت هم تلقی شود، چکی که بابت تضمین داده می شود، از مقررات امانت خارج است و درصورتی که شخص گیرنده چک قبل از ایجاد سبب عدم انجام تعهد از ناحیه صادرکننده، اقدام به اجرای چک کند مرتکب خیانت درامانت نشده چون از طرفی تعهد خود را که همان کار است انجام داده هم از طرف دیگر چک را به عنوان تضمین داده نه امانت.

این حقوقدان تأکید کرد: بسیاری از کارگران از قانون بی اطلاع هستند و هراس و ترس دارند که اگر سفته، چک یا تضمینی ندهند از کار بی کار می شوند و باید دقت کنند و از دادن چک و سفته برای استخدام اجتناب کنند و باید بدانند که کارفرمایی که از آن ها چک و سفته می خواهد درواقع میخواهد سوءاستفاده نموده و حقشان را ضایع کند.

عضو کمیسیون صیانت و حمایت مرکز وکلای قوه قضائیه اضافه نمود: معقول و منطقی آن است که قراردادی وفق قانون و مقررات و در غالب آنچه طرفین می خواهند منعقد کنند و در اغلب موارد ارزش ندارد که دادن تضمین با چک یا سفته قبول کنند چراکه در صورت ارائه این گونه تضمین ها ممکن است درنهایت کار به آنجا برسد که چند ماهی برای یک نفر کار کنند، حقوقشان نصفه نیمه پرداخت می شود و آخرسر هم اگر شکایت کنند چک تضمینی شان به اجرا گذاشته می شود هرچند گر چه پیش تر توضیح داده شد که چگونه می توان جلوی سوءاستفاده را هم گرفت.

وی در انتها توضیح داد: بنا بر این کارگران سعی کنند که چک یا سفته ای برای ضمانت قرارداد کار ندهند اما اگر بنا به دلایلی ناچار به این کار شدند حتماً آن تضمین را با قید ضمانت برای آن کار تعیین و انجام تعهد معلوم ارائه دهند و از طرفی در صورت بروز مشکل در رابطه کارگری و کارفرمایی به خاطر این تضمین داده شده از شکایت نترسند و به وسیله مراجع و محاکم صالح پیگیر حقوق خود باشند.

4145

منبع: خبرگزاری دانشگاه آزاد آنا
انتشار: 5 مرداد 1399 بروزرسانی: 6 مهر 1399 گردآورنده: banoirane.ir شناسه مطلب: 1077

به "کارگران از دادن چک یا سفته ضمانت به کارفرما اجتناب نمایند، چک ضمانت امکان سوءاستفاده از کارگران ایجاد می نماید" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "کارگران از دادن چک یا سفته ضمانت به کارفرما اجتناب نمایند، چک ضمانت امکان سوءاستفاده از کارگران ایجاد می نماید"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید